Loading


Gebruik die soekenjin (bo) of die alfabetiese gids (onder) om te soek vir mediese inligting of tradisionele boererate.




A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Z Medisinale gebruike van kruie Kruiegids



Mediese woordeboek en gids: A

Afrikaans - English Medical Dictionary / Afrikaanse mediese woordelys en gids vir die gesondheidswetenskappe - Slaan 'n siekte / aandoening / kwaal / gesondheidskwessie na en klik op die skakel vir meer inligting.

2n (2n) Die skryfwyse vir die diploïede getal chromosome in 'n sel of organisme.

4n (4n) Die skryfwyse vir die tetraploïede getal chromosome in 'n sel of organisme.

A A <sien arteria>

A a <sien arteria>

A/H1N1-virus <sien varkgriep>

A-band <sien ook H-band, I-band, Z-lyn> Die anisotrope of dubbel refraktêre band van 'n sarkomeer wat donker vertoon en bestaan uit beide aktien- en miosienfilamente.

aalwee (aloe) (aalwyn) Die bitter sap van die plant se blare word gebruik as medisyne.

aalweebitter <sien ook aloïne en aloïen> 'n Bitter geel purgeermiddel wat uit aalwyne verkry word.

aalwyn (aloe) (aalwee) Die bitter sap van die plant se blare word gebruik as medisyne.

aambeeld (anvil) <sien inkus>

aambeie 'n Knobbel aan die anus wat soms brand en jeuk.

aambeibossie Verskeie plante waarvan 'n aftreksel gemaak word teen aambeie word so genoem.

aamborstig Slym op die bors.

aandagtekort-hiperaktiwiteitsversteuring <sien ontwrigtende gedragsversteuring>

aandoening <sien kwaal>

aangebore (innate) <sien kongenitaal>

aangebore refleks (inborn reflex) <sien natuurlike refleks>

aangeklam - Effens dronk.

aangeleerde refleks (acquired reflex, conditioned reflex) <cf natuurlike refleks> (gekondisioneerde refleks) 'n Refleks wat nie natuurlik voorkom nie, maar wat aangeleer kan word deur herhaaldelike assosiasie met 'n verwante stimulus, bv die leerproses.

aanhanggeraamte (appendicular skeleton) <sien aanhangskelet>

aanhangskelet (appendicular skeleton) (aanhanggeraamte) Bestaan uit die skouergordel met boonste ledemate en bekkengordel met onderste ledemate.

aanhegting (linkage) <sien verbinding>

aanhegting (insertion) <sien ook oorsprong, 2e inskrywing> (inplanting) Die deel van 'n spier wat vasgeheg is aan die skelet op 'n punt waar beweging kan plaasvind.

aanvoering (adduction <sien adduksie>

aansteek 'n Siekte opdoen.

aansteeklik (contagious) Oordraagbaar - met verwysing na 'n siekte.

aansterk (recuperating) Gesonder word of maak.

aantrekkingskrag (affinity) <sien affiniteit>

aanwasvermoë (natality) <sien nataliteit>

aanwyser (detector) <sien detektor>

aar (vein) <sien vena>

aarbloed (venous blood) Donkerrooi bloed, deur die are vervoer, met baie koolside en suurstof.

aarbreuk Breuk van 'n bloed aar, byvoorbeeld in die harsings tydens 'n beroerte. Dit word ook gebruik vir 'n breuk in 'n aarwand, byvoorbeeld in die geval van spatare of aambeie.

aarlaat <sien flebotomie>

aarlating <sien flebotomie>

aars (ass) <sien anus>

aarsteen Bloed wat in aarknobbels verhard.

aarswel Die uitsetting van 'n aar in die liggaam.

aartjie <sien venule>

aarverdikking <sien ook arteriosklerose> Verdikking van die aar se wande; veral as gevolg van ouderdom.

aarverharding <sien ook arteriosklerose> Verdikking van die aar se wande; veral as gevolg van ouderdom.

aarverkalking <sien ook arteriosklerose> Verdikking van die aar se wande; veral as gevolg van ouderdom.

aarverstopping <sien ook flebotrombose> Verstopping van die bloedvate.

aarvoeding (drips) Die invoer van voedsame vloeistof direk in 'n aar.

abaksiaal (abaxial) <cf adaksiaal> Weg van die as van enige liggaamsdeel geleë.

abasie Die onvermoë om normaal te kan loop.

abbahart 'n Hart wat oorgeplant word ter ondersteuning van 'n verswakte hart, wat in die liggaam bly.

abdomen (abdomen, belly) <sien ook buik> Die gedeelte van die liggaam tussen die diafragma en die bekken.

abdominaal (abdominal) <mbt die abdomen>

abdominale holte (abdominal cavity, enterocoele) <sien ook buikholte, enteroseel> Die deel van die liggaam waarin die organe van die buik voorkom en wat van die borsholte geskei word deur die diafragma.

abdominopelviese holte (abdominopelvic cavity) Anterior liggaamsholte, inferior tot die diafragma.

abduksie (abduction) <cf adduksie> (wegtrekking) Beweging van 'n liggaamsdeel weg van die liggaamsas.

abduktor (abductor) <cf adduktor> Spier wat 'n ledemaat wegtrek van die middellyn af.

abduseer (abduct) (wegtrek) Die aksie van abduksie.

abdusens (abducent nerve) <sien nervus abducens>

aberrant (aberrant; atypical) (atipies) Afwykend van die gewone rigting

abioties (abiotic) Wat betrekking het op nielewende dinge.

ablaktasie Spening van die bors.

abnormaal (abnormal) <cf normaal> Wat van die reël, norm, gewone afwyk.

ABO-bloedgroep (ABO blood group) <sien ook bloedgroep> Die belangrikste van die bloedgroepe waarin menslike bloed geklassifiseer word (op grond van die teenwoordigheid of afwesigheid van A- of B-antigene in die membraanomhulsel van rooibloedliggaampies word bloedtipes as A, B, AB of O onderskei).

aboraal (aboral) Ten opsigte van dele wat aan die teenoorgestelde kant as die mond voorkom.

aborsie (abortion) Uitwerping van 'n fetus wat nog nie lewensvatbaar is nie.

abses (abscess) 'n Plaaslike versameling van etter in 'n holte wat as gevolg van vernietiging van weefsel ontstaan het - gewoonlik weens infeksie.

absolute digtheid (absolute density) <sien ook relatiewe digtheid> Die verhouding tussen die massa en die volume van 'n liggaam.

absolute humiditeit (absolute humidity) <sien ook relatiewe humiditeit> Die werklike hoeveelheid waterdamp in die lug op 'n bepaalde tydstip.

absolute nulpunt (absolute zero) Die laagste temperatuur wat teoreties moontlik is, nl 0 Kelvin of -273°.

absolute temperatuur (absolute temperature) Die temperatuur wat vanaf die absolute nulpunt gemeet word.

absorbansie (absorbance) <sien optiese digtheid>

absorbeer (absorb) Die aksie van absorpsie; opneem in (bv 'n spons).

absorpsie (absorption) <sien ook aktiewe absorpsie; adsorpsie; osmose> Die opneem van stowwe deur selle of weefsel - gewoonlik oor membrane.

Ac <sien aktinium> Die chemiese simbool vir aktinium.

Ach <sien asetielcholien>

Achilles-tendon (Achilles tendon) (hakskeentendon) Die algemene naam vir die tendon wat die agterste onderbeenspiere (gastroknemius- en soliusspiere) aan die hakskeen verbind.

achillespees (Achilles tendon) (hakskeentendon) Die algemene naam vir die tendon wat die agterste onderbeenspiere (gastroknemius- en soliusspiere) aan die hakskeen verbind.

acholie 'n Gebrek aan gal.

achromaat (achromate) <sien ook dichromaat se 2de inskrywing; trichromaat> 'n Kleurblinde persoon.

achromasie Die totale afwesigheid van die vermoë om kleure te onderskei.

achromateus (achromatous, colourless) (kleurloos) Bleek, vaal of sonder kleur.

achromaties (achromatic) <sien ook dichromaties> (met betrekking tot kleurloosheid)

achromaties (achromatic) Wat nie maklik gekleur word nie.

achromaties (achromatic, colour blind) Kleurblind. (met betrekking tot achromaat)

achromatisme (achromatism, colour blindness) <sien ook dichromatisme; trichromatisme> (kleurblindheid) Nie in staat om tussen verskillende kleure te onderskei nie.

ACTH <sien adrenokortikotrofiese hormoon>

adaksiaal (adaxial) <cf abaksiaal> Geleë aan die kant van, of gerig na, die as.

adamsappel (Adam's apple) Die algemene naam vir die tiroïedbeen van die larinks; veral prominent by mans.

Addison-siekte (Addison's disease) 'n Siekte wat ontstaan as gevolg van 'n tekort aan adrenokortikotrofiese hormone, veral aldosteroon.

adduksie (adduction) <cf abduksie> (aanvoering) Enige beweging waardeur 'n liggaamsdeel na 'n ander deel getrek word; beweging na die middellyn van die liggaam of liggaamsdeel.

adduktor (adductor) <cf abduktor> Die spier wat 'n liggaamsdeel na die middellyn trek.

adduseer (adduct) Die aksie van adduksie.

adenien (adenine) <sien ook guanien; purien; sitosien; timien; urasiel> Purienbasis; 'n komponent van nukleïensuur of nukleotied.

adenohipofise (adenohypophysis) <cf neurohipofise> Voorlob of kliergedeelte van die hipofise.

adenoïede (adenoids, pharyngeal tonsils) <sien ook tonsil> (faringeale tonsils) Die klier wat hoofsaaklik uit limfoïede weefsel bestaan en in die neuskeelholte geleë is.

adenosien (adenosine) <sien ook nukleotied> Die verbinding van adenien en ribose.

adenosiendifosfaat (adenosine diphosphate, ADP) <sien ook adenosienmonofosfaat; adenosien trifosfaat> (ADP) Die verbinding met twee fosfaatgroepe (A-P~P) waarvan die tweede 'n hoë-energiebinding is.

adenosienmonofosfaat (adenosine monophosphate) <sien ook adenosiendifosfaat; adenosientrifosfaat> (AMP) 'n Nukleotied met een fosfaatbinding (A-P), wat bestaan uit 'n adenosiengedeelte en 'n fosfaatgedeelte en wat nie energie beskikbaar kan stel nie.

adenosientrifosfaat (adenosine triphosphate) <sien ook adenosiendifosfaat; adenosienmonofosfaat> (ATP) Die energiebron van die liggaam; verbinding (nukleotied) wat drie fosfaatgroepe (A-P~P~P) besit en waarvan die tweede en derde hoë-energiebindings is.

adenosientrifosfatase (adenosine triphosphatase) (ATPase) 'n Fosfatase ensiem wat die afbreek van ATP na ADP kataliseer (hierdie reaksie stel groot hoeveelhede energie vry).

adenosiet (adenocyte) Die volwasse sekretoriese sel van 'n klier.

aderlaat <sien flebotomie>

ADH <sien antidiuretiese hormoon>

adhesie (adhesion) <cf kohesie> Die aantrekkingskrag tussen verskillende soorte molekules.

adipeuse weefsel (adipose tissue) <sien vetweefsel>

adipogeen (adipogenous) Wat vetweefsel voortbring.

aditus Algemene term vir 'n opening of toegang tot 'n orgaan of liggaamsdeel.

ADP <sien adenosiendifosfaat>

adrenaal (adrenal, suprarenal) (suprarenaal) (met betrekking tot die bynier)

adrenaalklier (adrenal gland) <sien bynier>

adrenale korteks (adrenal cortex) (bynierkorteks, bynierskors) Die buitenste sone van die adrenale klier.

adrenale medulla (adrenal medulla) (byniermedulla, byniermurg) Die binneste weefsel van die adrenale klier wat deur die adrenale korteks omring word.

adrenalien (adrenaline, epinephrine) <sien ook noradrenalien> (epinefrien, bynierstof) Een van die hormone wat deur die byniermedulla geproduseer en onder strestoestande afgeskei word.

adrenergies (adrenergic) <sien ook cholinergies> Beskryf 'n senuweevesel wat adrenalien of noradrenalien vrystel wanneer dit gestimuleer word.

adrenokortikaal (adrenocortical) M.b.t. die bynierskors of sy hormone.

adrenokortikotrofiese hormoon (adrenocorticotrophic hormone, ACTH, corticotropin) (ACTH, AKTH, kortikotropien) Hormoon van die anterior kwab van die hipofise wat die funksie van die bynierskors beheer.

adsorpsie (adsorption) <sien ook absorpsie> Vasklewing van die molekules van vloeistowwe of gasse aan die oppervlak van 'n ander stof; gewoonlik vastestof.

adventitia (adventitia, tunica)(tunica adventitia) Buitenste bindweefsellaag van 'n bloedvatwand.

aërobies (aerobic) <cf anaërobies> Suurstofvereisend; in die teenwoordigheid van suurstof.

aërobiese respirasie (aerobic respiration) <cf anaërobiese respirasie> Respirasie vind plaas in die teenwoordigheid van vry suurstof; gas of opgelos in water.

aërobiose (aerobiosis) Suurstofafhanklike lewe.

afarm Met 'n gebreekte of ontbrekende arm.

afasie (aphasia) Die onvermoë om te praat.

afaties <met betrekking tot afasie>

afbeen Met 'n gebreekte of ontbrekende been.

afbind (binding off) Toebind om die bloedtoevoer te verminder of te stop.

afbrand (burning) Deur brand verwyder.

affekteer (affect) Aantas.

affektief (affective) Wat betrekking het op die gevoel of gemoedstoestand.

afferent (afferent) <cf efferent> Gelei na; toevoerend m.b.t. 'n orgaan of struktuur; gewoonlik t.o.v. senuwees en bloedvate gebruik.

afferente arteriool (afferent arteriole) Fynste vertakking van 'n slagaar wat bloed na 'n orgaan of struktuur vervoer.

afferente neuron (afferent neuron, sensory neuron) <cf efferente neuron> (sensoriese neuron) Vervoer impulse vanaf verskillende liggaamsdele na die brein en rugmurg.

affiniteit (affinity) (aantrekkingskrag) Eienskap van 'n element om selektief na 'n ander aangetrek te word.

afgieting (decantation) <sien dekantering>

afonie (aphonia) Heesheid, stemverlies.

afskeer (shave) Hare met 'n knipper, lem, skeermes of sker verwyder.

afskei (secrete) <sien sekreteer>

afskeiding (secretion) <sien sekresie>

afsonderingshospitaal (isolation hospital) Hospitaal waarin lyers aan aansteeklike siektes afgesonder word.

afspons (sponge) Skoon spons.

afsterwing (die-off) <sien nekrose>

afstook (distil) <sien distilleer>

aftaselektronmikroskoop (scanning electron microscope) <sien skandeerelektronmikroskoop>

aftrekspier (abductor) <sien abduktor>

afvalmateriaal (debris) <sien debris>

afwyking (deviation) <sien deviasie>

Ag (Ag) <sien silwer&gt; Chemiese simbool.

agar (agar) 'n Stof wat van sekere seegrasse gemaak word en in 'n jeltoestand as medium gebruik word om mikro-organismes op te kweek.

agdaegeneesbossie Enigeen van verskillende plante wat veronderstel is om 'n kwaal in ag dae te genees.

agenese (agenesis) Onvolledige of gebrekkige ontwikkeling.

agens (agent) Enige substans wat in staat is om 'n reaksie uit te lok.

agglutinant (agglutinant) Agens wat samepakking van partikels bevorder.

agglutinasie (agglutination, clumping) <sien ook konglutinasie> klomping, saamklewing, saamklonting, verklomping) Vorming van 'n aggregaat.

agglutineer (agglutinate, clump) - (klomp, saamkleef, saamklont, verklomp)Die aksie van agglutinasie.

agglutinien (agglutinin) <sien ook agglutinogeen> 'n Antiliggaam wat saamklewing van mikro-organismes of selle in suspensie veroorsaak; bloedproteïen in bloedplasma.

agglutinogeen (agglutinogen) <sien ook agglutinien> 'n Stof wat die produksie van agglutinien stimuleer; bloedproteïen in rooibloedselle.

aggregaat (aggregate) 'n Massa of geheel gevorm deur kleiner deeltjies of partikels wat saamkom.

agillespees (Achilles tendon) (hakskeentendon) Die algemene naam vir die tendon wat die agterste onderbeenspiere (gastroknemius- en soliusspiere) aan die hakskeen verbind.

agloukopsie (aglaucopsia, achloropsia, deuteranopia, green blindness) (deuteranopie, groenblindheid) Die onvermoë om groen te kan onderskei.

agonis (agonist) <sien ook antagonis; sinergis> Die primêre beweger in 'n groep spiere, geopponeer deur die antagonis.

agorafobie (agoraphobia) Vrees om in oop plekke te wees.

agranulêr (agranular) <cf granulêr> Sonder granules.

agranulosiet (agranulocyte) <cf granulosiet> Enige leukosiet wat nie sitoplasmiese granules bevat nie, bv 'n monosiet of limfosiet.

agranulositose (agranulocytosis) <sien ook granulositopenie> 'n Siekte a.g.v. 'n vermindering in granulosiete.

agter (back) <sien posterior>

agterbrein (hind brain) <sien rombenkefalon>

agterharsings (hind brain) <sien rombenkefalon>

agterhoofsbeen (occipital bone) <sien oksipitale been>

agterhoofslob (occipital lobe) <kyk oksipitale lob>

agteroorkanteling (supination) <sien supinasie 2de inskrywing>

agterste oogholte (posterior cavity) <sien ook glasagtige liggaam> 'n Groot holte gevul met jellieagtige glasvog.

agterste oogkamer (posterior chamber) Die ruimte tussen die iris en die lens.

agtertand (back tooth) 'n Tand wat agter in die mond is.

akapnie (acapnia) Verminderde koolstofdioksied in die bloed.

akarioot (acaryote) Kernlose sel.

akinese (akinesis) - Die afwesigheid van beweging; motoriese paralise.

akineties (akinetic) M.b.t. akinese.

akklimatisasie (acclimatisation) Die aanpassing by veranderde omstandighede; deur stadige veranderinge in die fisiologie.

akkommodasie (accommodation) Die vermoë van die oog om ligstrale vanaf voorwerpe op verskillende afstande van die oog op die retina tot 'n fokuspunt te bring sodat dit duidelik gesien word.

aklasties (aclastic) Die onvermoë om ligstrale te buig.

aknee (acne) Inflammatoriese siekte van die talgkliere.

akoestiek (acoustics) M.b.t. geluidsleer; studie i.v.m. geluide.

akoesties (acoustic) <sien ook fonies> M.b.t. die oor of geluidsleer.

akoestiese labirint (acoustic labyrinth) <sien koglea>

akoestiese meatus (acoustic meatus) (gehoorkanaal) M.b.t. die oorkanaal.

akoestiese senuwee (acoustic nerve) <sien nervus acusticus>

akoudaal (acaudal, acaudate) (stertloos) Sonder 'n stert.

akrofobie (afraid of heights) hoogtevrees

akromegalie (acromegaly) <sien ook gigantisme> Vergroting van die gesig, hande en voete a.g.v. 'n oormatige sekresie van die groeihormoon somatotropien, nadat die epi- en diafises reeds versmelt het - na die 18de tot 21ste lewensjaar.

akromiaal (acromial) M.b.t. die akromion.

akromion (acromion, acromion process) (akromionproses) Driehoekige uitsteeksel van die beenrif op die bladbeen (skapula) wat deel uitmaak van die skouergewrig.

akromionproses (acromion process) <sien akromion>

akrosentries (acrocentric) Wanneer die sentromeer naby die een ent van die chromosoom geleë is.

akrosoom (acrosome) Digte, spits toppunt van die spermatosoön wat die sperm help om die ovum te penetreer.

akselerator (accelerator) (versneller) Senuwee of spier wat 'n bepaalde funksie versnel.

aksessories (accessory) Bykomend of bykomstig.

aksessoriese organe (accessory organs) (bykomende organe) 'n Term wat gebruik word i.v.m. organe wat 'n aanvullende funksie het tot die van die hooforgaan, bv. tande, tong, speekselklier, pankreas, lewer en galblaas.

aksessoriese senuwee (accessory nerve) <sien nervus accessorius>

aksiaal (axial) <sien ook biaksiaal> (asstandig) M.b.t. 'n as.

aksiale skelet (axial skeleton) (asskelet) Die sentrale gedeelte (as) van die geraamte wat bestaan uit die skedel en werwelkolom met borsbeen en ribbes.

aksidentele parasiet (accidental parasite) 'n Organisme wat net nou en dan parasities is,

aksie (action) Die uitvoer van 'n liggaamsfunksie.

aksiepotensiaal (action potential) <sien ook piekpotensiaal / cf ruspotensiaal> Die potensiaalverskil wat in 'n senuwee of spier ontstaan wanneer dit gestimuleer word, deurdat die ruspotensiaal van ongeveer -70 millivolt na +30 millivolt verander. Dit word maklik waargeneem as 'n senuwee-impuls.

aksilla (axilla, armpit) (armholte, oksel) Die hoek tussen die ledemaat en die liggaam.

aksis (axis) (axis) Die tweede nekwerwel.

akson (axon) <sien ook dendriet> (senuwee-uitloper) 'n Lang, meestal onvertakte uitloper - behalwe op die eindpunt - vanaf die selliggaam van 'n neuron, wat impulse weg van die selliggaam na ander senuweeselle of na ander dele, spiere of kliere, van die liggaam vervoer.

aksonheuwel (axon hillock) 'n Vergrote deel van die senuselliggaam waar die akson sy oorsprong het; gedeelte waar geen Nissl-liggaampies voorkom nie.

AKTH (ACTH) <sien adrenokortikotrofiese hormoon>

aktien (actin) <sien ook miosien> 'n Proteïen in 'n spiervesel wat saam met miosien verantwoordelik is vir kontraksie en verslapping van die spiere.

aktief (active) <cf passief> Energiek; gekenmerk deur aksie of handeling.

aktiewe absorpsie (active absorption) <sien ook absorpsie; osmose> Die opname of vervoer van stowwe van 'n lae na 'n hoë konsentrasie van 'n stof deur aktiewe deelname van 'n selmembraan; energie vanaf ATP.

aktiewe beweging (active movement) <cf passiewe beweging> Spieraksie in 'n gewrig as gevolg van 'n willekeurige poging sonder eksterne hulp.

aktiewe immuniteit (active immunity) <cf passiewe immuniteit> Verworwe immuniteit verkry deurdat die liggaam aktief antiliggame teen antigene produseer.

aktiewe streek (active site) 'n Plek op die oppervlakte van ensieme waar katalitiese aktiwiteit plaasvind; bindplek aan die ensiem waaraan die substraat koppel.

aktiewe transport (active transport) <cf passiewe transport> Die beweging van stowwe oor 'n membraan met behulp van chemiese energie - wat dus die sel in staat stel om groter molekules deur te laat as wat andersins die geval sou wees - beweging van molekules teen die konsentrasiegradiënt met behulp van energie en 'n draermolekule.

aktinium (actinium, Ac) (Ac) 'n Radioaktiewe element.

aktinochemie (actinochemistry) Chemie wat handel oor die werking van ligstrale.

aktinogeen (actinogenous) Enige stof wat straling veroorsaak.

aktiveringsenergie (activation energy) Energie wat nodig is om 'n chemiese reaksie aan die gang te sit.

akupressuur Die saamdrukking van 'n oop bloedvat deur naalde in die omringende weefsel te steek.

akuut (acute, sharp) <cf chronies> (skerp, straf) Met verwysing na 'n siekte of ongesteldheid wat vinnig ontwikkel en kort duur.
akwaduk (aqueduct) Enige kanaal wat vloeistof bevat.

akweuse vog (vitreous humour, vitreous body) <sien ook vitreuse liggaam> (voorkamervog, watervog) 'n Waterige oogvog; 'n helder waterige vloeistof wat die voorste en agterste kamers van die oog vul.

Al (Al) <sien aluminium> Chemiese simbool vir aluminium.

alanien (alanine) Een van die twintig bekende aminosure wat in proteïene aangetref word.

albinisme (albinism) Die afwesigheid van pigment.

albino (albino) 'n Persoon met albinisme.

albumien (albumin) (eierwit, eiwit) <sien albumine> ’n Proteïen wat veral in bloed gevind word; klein hoeveelhede word ook in verskeie ander weefsel aangetref.

albumine (albumin) (eierwit, eiwit) <sien albumien> ’n Proteïen wat veral in bloed gevind word; klein hoeveelhede word ook in verskeie ander weefsel aangetref.

albuminurie (albuminuria) Albumien in die uriene.

aldehied (aldehyde) 'n Stof met die kenmerkende CHO-groep wat verkry word deur die oksidasie van 'n primêre alkohol.

aldehiedgroep (aldehyde group, CHO group) (CHO-groep) 'n Groep elemente in 'n molekule bestaande uit koolstof - C, waterstof - H en suurstof - O.

aldehiedsuiker (aldose) <sien aldose>

aldoheksose (aldohexose) Aldehiedsuiker met 6 koolstofatome, bv. glukose.

aldopentose (aldopentose) Aldehiedsuiker met 5 koolstofatome, bv. deoksiribose.

aldose (aldose) <sien ook ketose 2de inskrywing> (aldehiedsuiker) 'n Groep monosakkariede wat 'n aldehiedgroep bevat.

aldosteroon (aldosterone) 'n Hormoon wat deur die bynierkorteks gesekreteer word en natrium in die liggaam terughou.

alfaglobulien (alpha globulin) Eeen van die bestanddele van bloedplasma waarvan sommige hormone vervoer.

alfaselle (alpha cells) <sien ook betaselle> 'n Seltipe in die Langerhans-eilandjies wat asidofiele korrels bevat en geneig is om aan die periferie gerangskik te wees.

alfastrale (alpha rays) <sien ook betastrale; gammastrale> Hoëspoed-heliumkerne wat uit radioaktiewe stowwe uitstraal.

algemene anatomie (general anatomy) Die studie van die algemene struktuur en samestelling van die liggaam.

algesie (algesia) Oorgevoeligheid vir pyn.

alifaties (aliphatic) Met betrekking tot 'n vet.

alifaties (aliphatic) <sien ook siklies> Dit beskryf asikliese organiese verbindings met koolstofatome in reguit of vertakte kettings.

alkaan (alkane) 'n Versadigde koolwaterstof in die vorm van ringe of kettings.

alkali (alkali) <cf suur n.> : 'n Stof wat 'n suur neutraliseer; 'n stof wat basiese reaksies veroorsaak deurdat dit OH--ione vrystel, bv natriumhidroksied.

alkali (alkali) <cf suur n.> 'n Vloeistof met 'n pH van meer as 7.

alkali-aardmetaal (alkaline-earth metal, alkali earth metal) 'n Groep gryswit, smeebare metale wat maklik in lug oksideer.

alkalies (alkaline) <cf suur > Eienskap van 'n stof wat 'n pH van meer as 7 het; m.b.t. 'n alkali.

alkalimetaal (alkali metal, alkaline metal) 'n Groep elemente met 'n enkele buitenste elektron en 'n binnestruktuur van die voorafgaande edelgas.

alkaliniteit (alkalinity) <cf asiditeit> 'n Oormaat hidroksielione in 'n waterige oplossing.

alkaloïed (alkaloid) 'n Stikstofbevattende organiese basis wat in sekere plante voorkom. Dit kan giftige of geneeskragtige eienskappe besit, bv kafeïen, morfien, nikotien, strignien.

alkalose (alkalosis) <cf asidose> 'n Toestand waar die pH van die liggaamsvloeistowwe bo normaal is; 'n hoë pH van die ekstrasellulêre vog omdat te veel basis teruggehou, of te veel suur verloor word.

alkeen (alkene) 'n Algemene naam vir 'n groep onversadigde koolwaterstowwe wat een dubbelband tussen die koolstofatome in elke molekule bevat.

alkohol (alcohol) <sien ook etanol> 'n Organiese verbinding wat die kenmerkende hidroksielgroep bevat.

alkoholisme (alcoholism) (dranksug) 'n Verslawing aan sterk drank.

alkyn (alkyne) 'n Algemene naam vir 'n groep onversadigde koolwaterstowwe wat een driedubbele band tussen die koolstofatome in elke molekule bevat.

allantoïs (allantois) 'n Fetale membraan wat bydra tot die vorming van die naelstring.

alleel (allele, allelomorph) <sien ook wet van Mendel> (allel, allelomorf) Een van twee of meer gene wat op dieselfde posisie op 'n spesifieke paar chromosome voorkom en 'n bepaalde kenmerk kontroleer; in Mendeliese oorerwing is dit een van 'n paar kenmerke wat alternatief oorgeêrf word, sodat die afstammelinge die een of ander van die kenmerke vertoon, maar nooit 'n mengsel van die twee nie.

allel (allele) <sien alleel>

allelomorf (allelomorph) <sien alleel>

allergeen (allergen) Eenige stof, gewoonlik 'n proteïen, wat in staat is om allergie of hipersensitiwiteit teweeg te bring.

allergie (allergy) <sien ook anafilakse; atopie> 'n Onvolledige of abnormale reaksie teen 'n antigeen; 'n hipersensitiwiteit vir 'n stof wat normaalweg vir die meeste mense onskadelik is indien dit in dieselfde konsentrasie sou voorkom.

allergies (allergic) <sien ook anafilakties; sensitief> M.b.t. 'n persoon wat hipersensitief vir 'n sekere stof is.

allergiese skok (allergic shock) <sien anafilaktiese skok>

alles-of-niks-wet (all-or-none law) Die beginsel waarvolgens 'n senuwee of spierelement glad nie op 'n prikkel laer as die drempelwaarde reageer nie, terwyl dit maksimaal saamtrek indien die prikkel sterker as die drempelwaarde is.

allomorfisme (allomorphism) Verandering van die vorm van 'n sel.

allomorfisme (allomorphism) Verandering in kristallyne vorm sonder enige verandering in chemiese samestelling.

alloritmie (allorhythmia) <sien ook aritmie> Periodieke verandering in die ritmiese beweging van die hart en pols.

allosoom (allosome) 'n Vreemde bestanddeel in sitoplasma wat van buite af ingedring het.

allosoom (allosome, heterochromosome, heterosome) (heterochromosoom, heterosoom) 'n Chromosoom wat van ander verskil, bv. 'n geslagschromosoom.

allotriofagie (allotriophagy) <sien pika>

allotropies (allotropic) M.b.t. allotropisme.

allotropisme (allotropism) Die bestaan van 'n chemiese stof in twee verskillende vorms (allotropiese vorms) met afsonderlike eienskappe, bv. grafiet en diamant is allotropiese vorms van koolstof.

aloïen <sien ook aloïne en aalweebitter> Die purgerende bestanddeel van aalwee.

aloïne <sien ook aloïen en aalweebitter> Die purgerende bestanddeel van aalwee.

aluminium (aluminium, Al) (Al) 'n Blouerige silwerwit rekbare sagte metaal wat baie lig is en nie roes nie.

alveolêr (alveolar) M.b.t. die alveolus.

alveoli (alveoli) Meervoud van alveolus.

alveolus (alveolus) (Enkelvoud van alveoli.) Die benige kas van 'n tand.

alveolus (alveolus) (Enkelvoud van alveoli.) Enige sakagtige struktuur.

alveolus (alveolus) (Enkelvoud van alveoli.) 'n Klein lugsakkie in die longe waar gasse uitgeruil word.

alvleesklier (pancreas) <sien pankreas>

alvleessap (pancreatic juice) <sien succus pancreaticus>

alvleisklier (pancreas) <sien pankreas>

alvleissap (pancreatic juice) <sien succus pancreaticus>

Alzheimer (afkorting van Alzheimer se siekte)'n Siekte wat gekenmerk word deur die vroeë agteruitgang van die harsings, deur die aantasting van spraak en geheue.

amaas (smallpox) <sien ook melkpokkies> 'n Ligte vorm van pokkies.

amara 'n Bitter medisyne.

ambidekster (ambidextrous) Kan beide linker- en regterhand ewe goed gebruik.

ambilateraal (ambilateral) Wat beide die linker- en regterkant aantas.

ambiseksueel (ambisexual) M.b.t. eienskappe wat by beide geslagte voorkom, bv pubiese hare.

ambliopie (amblyopia) Gebrekkige visie sonder enige waarneembare oogletsel.

ambulans (ambulance) Voertuig om siek persone mee te vervoer.

ambulansvliegtuig (ambulance plane) 'n Vliegtuig om siek persone mee te vervoer.

amebe (ameba, amoeba) (amoeba) Eensellige mikro-organisme - vormlose massa protoplasma met 'n selkern - wat gedurig van vorm verander deur pseudopodia te vorm waardeur dit beweeg en voedsel opneem.

amebedisenterie Disenterie veroorsaak deur amebes.

amebesied (amoebicide) 'n Middel wat amebes doodmaak.

amebiase (amoebiasis) Siekte veroorsaak deur amebes.

amebies (amoebic) Soos 'n amebe; veroorsaak deur amebes.

ameboïed (amoeboid) Soos 'n amebe, veral m.b.t. beweging m.b.v. pseudopodia.

ameboïede beweging (amoeboid motion) Beweging d.m.v. skynpote soos bv. die beweging van leukosiete.

amenoree (amenorrhoea) Afwesigheid of onderdrukking van menstruasie.

amfetamien (amphetamine) <sien ook amfetamine> 'n Sintetiese stof; onder andere gebruik as 'n stimulans.

amfetamine (amphetamine) <sien ook amfetamien> 'n Sintetiese stof; onder andere gebruik as 'n stimulans.

amfiartrose (amphiarthrosis) 'n Tipe artikulasie waar min beweging moontlik is, bv tussen die werwels.

amfibies (amphibious) In staat om op land en in die water te lewe.

amied (amide) Algemene naam vir organiese verbindings met die funksionele -CONH2, of amiedgroep.

amied (amide) Derivaat van karboksielsure waar die hidroksielgroep, -OH, verplaas is met 'n aminogroep, -NH2.

amien (amine) <sien ook aminogroep> Algemene naam vir organiese verbindings met die funksionele groep -NH2.

amien (amine) 'n Stikstofbevattende organiese verbinding waar een of meer waterstofatome van ammoniak, NH3, verplaas is deur organiese radikale.

amien (amine) Organiese basis, bv. purien en pirimidien.

amilase (amylase) Ensiem in die spysverteringskanaal wat stysel opbreek - hidroliseer - in maltose.

amilopektien (amylopectin) <sien ook amilose> Wateronoplosbare bestanddeel van stysel.

amilopsien (amylopsin) <sien pankreasamilase>

amilose (amylose) <sien ook amilopektien> Wateroplosbare bestanddeel van stysel.

aminase (aminase) Die ensiem wat aminosure opbreek.

aminogroep (amino group) <sien ook amien 1ste inskrywing> Die groep -NH2 wat in peptiede, proteïene en verskeie ander organiese verbindings voorkom.

aminosuur (amino acid) <sien ook essensiële aminosuur> Die boustene van proteïene; organiese verbinding wat 'n aminogroep,-NH2, en 'n karboksielgroep, -COOH, bevat - ongeveer 20 aminosure kom in die natuur voor.

amitose (amitosis) <sien ook meiose/cf mitose> Direkte seldeling sonder die vorming van chromosome.

ammoniak (ammonia, NH3) (NH3) 'n Kleurlose sterkruikende gas wat gevorm word deur die ontbinding van proteïene, stikstofbevattende basisse en ureum.

ammonium (ammonium, -NH4) (-NH4) Alkaliese radikaal wat slegs in verbindings bestaan.

amnesie (amnesia) Gehele of gedeeltelike verlies van die geheue.

amniogenese (amniogenesis) Die ontwikkeling van die amnion.

amnion (amnion, amniotic sac) <sien ook fetale membraan> (vrugwatersak) Die heel binneste van die fetale membrane; omsluit die naelstring en vorm 'n sak wat die fetus en amnionvloeistof bevat.

amnionvloeistof (amnion fluid, amniotic fluid) (amniotiese vloeistof, vrugwater) Vloeistof wat deur die fetale membraan en fetus geproduseer word en die fetus in die uterus bedek en beskerm.

amnioties (amniotic) (m.b.t. die amnion)

amniotiese vloeistof (amniotic fluid) <sien amnionvloeistof>

amoeba (amoeba) <sien amebe>

amorf (amorph) Onaktiewe of byna onaktiewe geen sonder enige bepaalbare effek <genetika>

amorf (amorphic, amorphous) (amorfies, vormloos) Sonder bepaalde of reëlmatige vorm.

amorfie (amorphia) (vormloosheid) Gemis aan 'n bepaalde vorm.

amorfies (amorphous) <sien amorf adj.>

AMP (AMP) <sien adenosienmonofosfaat>

ampère (ampere, A) (A) SI-eenheid wat die intensiteit van 'n elektriese stroom aandui.

amplitude (amplitude) <sien ook golf; golflengte> Die afstand vanaf die verste punt van 'n ossillasie na die as of middelpunt (ruspunt).

ampulla (ampulla) Die verwyde end van 'n kanaal of buis.

amputasie (amputation) Die chirurgiese verwydering van 'n ledemaat of ander liggaamsdeel.

anaal (anal) Wat by of naby die anus geleë is.

anaal (anal) M.b.t. die anus.

anabolies (anabolic) <cf katabolies> M.b.t. anabolisme.

anabolisme (anabolism) <sien ook metabolisme / cf katabolisme> Die proses in lewende organismes waartydens eenvoudige anorganiese voedingstowwe opgebou word tot organiese stowwe.

anaërobies (anaerobic) <cf aërobies> 'n Nie-suurstofvereisende reaksie; lewe of funksioneer in die afwesigheid van suurstof.

anaërobiese respirasie (anaerobic respiration) <cf aërobiese respirasie> Respirasie vind plaas in die afwesigheid van vry suurstof; gas of opgelos in water.

anaëroob (anaerobe) 'n Mikro-organisme wat in staat is om sonder suurstof te lewe.

anafase (anaphase) <sien ook interfase; metafase; profase en telofase> Die derde stadium in die prosesse van mitose en meiose waartydens dogterchromosome na verskillende pole beweeg.

anafilakties (anaphylactic) <sien ook allergies> M.b.t. anafilakse.

anafilakse (anaphylaxis) <sien ook allergie; atopie; hipersensitiwiteit> 'n Ongewone of oordrewe allergiese reaksie teen 'n vreemde proteïen of ander stof.

anafilakse (anaphylaxis) <sien ook allergie; atopie; hipersensitiwiteit> Enige hipersensitiewe reaksie 'n verdere blootstelling aan dieselfde antigeen.

anafilaktiese skok (anaphylactic shock) <sien ook skok> (allergiese skok) Skok teweeggebring wanneer 'n persoon hipersensitief of allergies vir 'n sekere stof is.

anale kanaal (anal canal) Die kanaal tussen die rektum en die anus.

anale klep (anal valve) Een van die halfmaanvormige slymvliesvoue by die aansluiting van die rektum en die anale kanaal.

analgesie (analgesia) Verlies van pyngevoel.

analgeties (analgetic, pain relieving) (pynstillend) Wat pyn verdoof.

analgetikum (analgesic, pain reliever) (pynstiller) Geneesmiddel wat pyn verdoof.

analgie (analgia) Afwesigheid van pyn.

analise (analysis) (ontleding) Kritiese ondersoek van iets.

analiseer (analyse) (ontleed) Om die samestellende dele van 'n liggaam te bepaal.

analiseerder (analyser) Instrument wat stowwe ontleed.

analiseerder (analyser) 'n Reseptor, tesame met sy sentrale senuweeverbindings, waarmee gevoeligheid vir prikkels onderskei word.

analities (analytic) (mbt analise)

analitiese balans (analytical balance) 'n Balans wat in die laboratorium gebruik word en sensitief is vir variasies van 0,05 tot 0,1 mg.

analoog (analogous) <sien ook homoloog 1ste inskrywing> Ooreenkomstig of eenders in sekere aspekte, soos in struktuur (voorkoms) en funksie, maar nie in oorsprong of ontwikkeling nie.

analoog (analogous) <sien ook homoloog 2de inskrywing> Liggaamsdele of organe wat dieselfde funksie vervul, maar nie dieselfde oorsprong of bou het nie, bv. kieue en longe.

analoog (analogous) <sien ook homoloog 3de inskrywing> Twee of meer chemiese verbindings met dieselfde struktuur, maar met verskillende atome - wat die metaboliese funksie kan verander.

anastomose (anastomosis) Verbinding tussen twee bloedvate of hol organe.

anatomie (anatomy) <sien ook fisiologie> Studie van die vorm en struktuur van liggaamsdele.

anatomies (anatomical, anatomic) (m.b.t. anatomie)

anatomiese dooieruimte (anatomical dead space) 'n Ruimte in die lugweë waar daar nie gaswisseling plaasvind nie.

anatomiese posisie (anatomical position) Posisie van die liggaam wanneer 'n persoon regop staan met die hande langs die sye en die palms na vore gerig.

anatoom (anatomist) Deskundige op die gebied van anatomie.

androgeen (androgen) <cf estrogeen 1ste inskrywing> 'n Manlike geslagshormoon, bv testosteroon.

androgeen (androgen) <cf estrogeen 2de inskrywing> Enige substans wat manlike geslagskenmerke voortbring en in stand hou.

androgien hermafrodiet; tweeslagtig

anemie (anaemia) (bloedarmoede) 'n Tekort aan hemoglobien en/of rooibloedselle in die bloed.

anemies (anaemic) (bloedarmoedig) M.b.t. anemie.

anestesie (anaesthesia, narcosis) (narkose, verdowing) Toestand van algehele of gedeeltelike verlies van sensasie of ongevoeligheid vir prikkels, met of sonder verlies van bewussyn.

anestetikum (anaesthetic, narcotic) (narkosemiddel, verdowingsmiddel) 'n Middel wat gebruik word om pyn of gevoeligheid te onderdruk; stof wat anestesie teweegbring.

anestetikus narkotiseur

aneurisme (aneurysm) Die abnormale verwyding van 'n bloedvat as gevolg van plaaslike verswakking van die wand of 'n aangebore defek.

angina (angina) Strawwe, versmorende, krampagtige pyn wat gewoonlik met hartsiektes geassosieer word.

angina pectoris hartkramp

angiografie (angiography) Die maak van angiogramme.

angiogram (angiogram) X-straalfoto van bloedvate in die liggaam.

angioskoop (angioscope) Instrument wat gebruik word vir die ondersoek van bloedvate.

angiotensien (angiotensin) Vaatvernouende stof wat gevorm word deur die ensimatiese werking van renien op angiotensinogeen; 'n stof wat die arteriële spiertonus verhoog om sodoende vasokonstriksie en verhoging van bloeddruk te veroorsaak.

angiotensinase (angiotensinase) Ensiem vir die afbreek van angiotensien.

angiotensinogeen (angiotensinogen) Plasmaglobulien wat deur renien in angiotensien verander word.

angiotripsie (angiotripsy) <sien ook bloedstelping; hemostase> Bloedstelping d.m.v. 'n instrument - angiotriptor.

angiotriptor (angiotribe) Instrument soos 'n forceps (tang) wat gebruik word om bloed te stelp.

angs (anxiety) Gevoel van vrees, benoudheid, onsekerheid, onveiligheid.

anhidrase (anhydrase) Ensiem wat die verwydering van water uit 'n verbinding kataliseer.

anhidrasie (anhydration) <sien dehidrasie>

anhidreer (anhydrate) <sien dehidreer>

anhidried (anhydride) 'n Chemiese verbinding wat uit 'n stof verkry word deur die verlies van 'n molekule water, bv kreatinien uit kreatien.

anhidries (anhydrous) Sonder water.

anioon (anion, negative ion) <cf katioon> (negatiewe ioon) 'n Negatief gelaaide ioon of radikaal; elektronegatiewe ioon.

anisogameet (anisogamete) <sien ook heterogameet; isogameet> Gameet wat slegs in grootte van ander gamete verskil.

anisogamie (anisogamy) <sien ook heterogamie; isogamie> Die samesmelting van twee gamete van ongelyke vorm of grootte.

anisositose (anisocytosis) Teenwoordigheid van rooibloedliggaampies van ongelyke grootte in die bloed.

anisotonies (anisotonic) <cf isotonies 2e inskrywing> Wat ongelyke osmotiese druk uitoefen.

ankilose (ankylosis) Verstywing of onbeweeglikheid van 'n gewrig a.g.v. siekte, besering of chirurgie.

annulus (annulus, ring) (ring) 'n Ringvormige struktuur of gebied; ronde opening.

annulus tracheae (annulus tracheae) Enigeen van die C-vormige kraakbeenringe van die tragea.

anode (anode) <cf katode> Positiewe elektrode waarna elektrone aangetrek word.

anoksemie (anoxaemia, hypoxaemia) <sien ook anoksie> (hipoksemie) Suurstoftekort in die bloed.

anoksie (anoxia, hypoxia) <sien ook anoksemie; apnee; asfiksie 1e inskrywing> (hipoksie) Suurstoftekort in die weefsels; suurstofhonger.

anoreksie (anorexia) Gebrek aan aptyt.

anorexia nervosa Die toestand wat ontstaan wanneer mense hulle eetlus verloor as gevolg van 'n verslankingsdieet waartydens hulle dan baie min eet.

anorganies (inorganic) <cf organies 1ste inskrywing> 'n Chemiese verbinding wat nie koolstof- of waterstofione bevat nie; stowwe wat nie van organiese oorsprong is nie, bv. koolstofdioksied, minerale soute, suurstof, water ens.

anorganies (inorganic) Word geassosieer met nie-lewende dinge.

antagonis (antagonist) <sien ook agonis / cf sinergis> 'n Orgaan, bv 'n spier, senuwee of endokriene klier, wat 'n ander (agonis) se werking opponeer; 'n spier wat in die teenoorgestelde rigting as die primêre beweger werk.

antagonisme (antagonism) <cf sinergisme> Wat die teenoorgestelde werking het.

antagonisties (antagonistic) <sien ook antagonis> Teenoorgesteld.

antebrachium (antebrachium, forearm) <sien ook arm; brachium> (voorarm) 'n Gedeelte van die arm tussen die elmboog en die polsgewrig <word gevorm deur die radius en die ulna>.

antefleksie (anteflexion) Vooroorbuiging.

anterieur (anterior) <sien anterior>

anterior (anterior, front) <cf posterior 1ste inskrywing> (anterieur, voor, voorste) Geleë voor, of aan die voorkant van 'n liggaam - nader aan die kop.

anterior (anterior, front) <cf posterior 2de inskrywing> (anterieur, voor, voorste) M.b.t. tot die vertrale kant - maagkant.

anterior hipofise (anterior hypophysis) Voorlob van die hipofise.

anteroposterior (anteroposterior) Van voor na agter.

anti-agglutinien (anti-agglutinin) Teenliggaam wat die ooreenstemmende agglutinien neutraliseer.

antibakterieel (antibacterial) Wat bakterieë teenwerk.

antibioties (antibiotic) Wat neig om lewe te vernietig.

antibiotika (antibiotics) <ekv antibiotikum>

antibiotikum (antibiotic) <mv antibiotika> Stof verkry uit lewende mikro-organismes, soos sekere swamme en bakterieë, wat ander mikro-organismes se groei inhibeer of hul vernietig, bv penisillien.

antidepressant (antidepressant) Middel wat gebruik word om depressie teen te werk.

antidiurese (antidiuresis) Onderdrukking van uriensekresie.

antidiuretiese hormoon (antidiuretic hormone, ADH, vasopressin) (ADH, vasopressien) Hormoon wat deur die hipotalamus geproduseer en deur die neurohipofise vrygestel word en wat op die distale nierbuisies inwerk om H2O-absorpsie te bevorder.

antidoot (antidote, antitoxin, counter-poison, toxolycin) (antitoksien, teëgif, teengif, toksolisien) Stof of antiliggaam wat 'n toksien neutraliseer of bind.

antidoot (antidote) (teëmiddel, teenmiddel) Middel wat die werking van 'n ander bestry.

antigeen (antigen) <sien ook antiliggaam> Enige liggaamsvreemde stof (bakterie, virus of ander proteïen) wat die produksie van 'n bepaalde antiliggaam stimuleer.

antigeenbepaler (antigenic determinant) <sien epitoop>

antigeendeterminant (antigen determinant) <sien epitoop>

antihistamien (antihistamine) <cf histamien> 'n Stof wat die effek van histamien teenwerk - word veral gebruik in die behandeling van allergieë.

antikoagulant (anticoagulant) <cf koagulant> (antistolmiddel) 'n Stof wat bloedstolling verhoed of vertraag.

antikodon (anticodon) <cf kodon> Drie naasliggende nukleotiede in oordrag-RNA wat komplementêr ot die kodon in boodskapper-RNA is en wat tydens proteïensintese help om 'n bepaalde aminosuur uit die aminosuurpoel in die sitoplasma te kies.

antiliggaam (antibody) <sien ook antigeen> (teenliggaam) 'n Proteïen, gewoonlik 'n globulien, wat teen 'n spesifieke stof (antigeen) ontwikkel of die antigeen liggaamsvreemd is of nie.

antimoon (antimony, Sb) (Sb) Soort blouwit metaal.

antisepties (antiseptic) <sien ook asepties; septies> (ontsmettend) Wat die groei of aktiwiteite van bakterieë keer of beperk.

antiseptikum (antiseptic, disinfectant) (ontsmettingsmiddel) 'n Middel wat die groei van bakterieë keer of beperk; stof wat gebruik word om patogene organismes te vernietig.

antiserum (antiserum) (immuniteitserum, immuunserum) Serum wat spesifieke antiliggame bevat; entstof verkry uit die bloedserum van geïnfekteerde mense of diere.

antistolmiddel (anticoagulant) <sien antikoagulant>

antitoksien (antitoxin) <sien antidoot 1ste inskrywing>

antitoksies (antitoxic) <sien ook atoksies> Wat teen 'n toksien of gif werk.

antitrombien (antithrombin) <sien ook protrombien> Stof wat trombien neutraliseer en sodoende sy aandeel in die stollingsproses verhoed; stof wat die vorming van trombien uit sy voorlopers inhibeer.

antiviviseksie (antivivisection) <cf viviseksie> Teenkanting teen eksperimente met lewende diere.

antraal (antral) Van of m.b.t. 'n antrum.

antrodinie (antrodynia) Pyn in 'n antrum.

antropologie (anthropology) <sien ook antropometrie> Wetenskap van die mens; sy oorsprong, historiese en kulturele ontwikkeling.

antropometrie (anthropometry) <kyk ook antropologie> Afdeling van antropologie wat te doen het met die meting van die grootte, gewig en afmetings van die menslike liggaam.

antrum (antrum) In anatomie gebruik om 'n byna afgeslote holte of kamer aan te dui, bv. die antrum van die maag - prepiloriese gedeelte.

anukleêr (anuclear) (kernloos) Sonder kern.

anurie (anuria) <sien ook oligurie; poliurie> Onvermoë om urine te produseer.

anus (anus) Die opening van die spysverteringskanaal na buite; distale opening van die rektum.

aorta (aorta) Hoofarterie wat uit die linkerventrikel ontspruit; grootste bloedvat van die liggaam.

aortaboog (aortic arch) Die boog wat die torakale gedeelte van die aorta vorm.

aortaklep (aorta valve) Een van die halfmaanvormige kleppe in die opening tussen die hart en die aorta.

aortalgie (aortalgia) 'n Pyn in die aorta.

aortektase (aortectasis) <cf aortostenose> Verwyding van die aorta.

aortostenose (aortostenosis, aortic stenosis) <cf aortektase> Vernouing van die aorta.

apeks (apex) Die spits of verste punt van 'n keëlvormige liggaam.

apikaal (apical) M.b.t. die bopunt.

aplasie (aplasia) Gebrekkige ontwikkeling van 'n orgaan of weefsel.

aplasties (aplastic) <cf plasties 1stee inskrywing> Onvermoë om nuwe weefsel te vorm; anatomies onontwikkeld.

aplasties (aplastic) <cf plasties 2de inskrywing> Wat nie plasties of vormbaar is nie.

aplastiese anemie (aplastic anaemia) Tekort aan al die elemente van bloed, m.a.w. rooibloedselle, witbloedselle en plaatjies, a.g.v. defektiewe beenmurgfunksie.

apnee (apnea, apnoea) <sien ook anoksie; asfiksie 1ste inskrywing> Tydelike stopsetting van asemhaling.

apneustiese sentrum (apneustic centre) Senuweesentrum in die breinstam wat normale respirasie beheer.

apo-ensiem (apoenzyme) <sien ook holo-ensiem / cf koënsiem> Proteïengedeelte van 'n ensiem wat ook 'n prostetiese groep besit - moet aan 'n koënsiem bind om 'n holo-ensiem te wees.

apofise (apophysis) Benige uitsteeksel wat nooit gedurende sy ontwikkeling van die been waaraan dit vas is, skei nie.

apokrien (apocrine) <sien ook holokrien; merokrien> Die tipe kliersekresie waar die vry of apikale gedeelte van die sekreterende sel saam met die sekresieprodukte vrygestel word, bv sekere sweetkliere.

aponeurose (aponeurosis) 'n Sterk, veselagtige bindweefselplaat wat dien as 'n tendon om spiere aan been vas te heg, of as fassia om spiere aanmekaar te heg.

apopleksie 'n Aanval van beroerte.

apparaat (apparatus) 'n Toestel of toerusting vir die uitvoering van natuur- en skeikundige proewe en bewerkings.

apparaat (apparatus) In anatomie is dit 'n groep organe wat saamwerk vir die uitvoering van 'n bepaalde funksie, bv die gehoorapparaat.

appelkoossiekte <sien diarree>

appendektomie (appendectomy) <sien appendisektomie>

appendiks (appendix) <sien appendix vermiformis>

appendisektomie (appendectomy) Verwydering van die appendisitis.

appendisitis (appendicitis) (blindedermontsteking) Inflammasie van die appendix vermiformis.

appendix vermiformis (appendix vermiformis, appendix) (appendiks, blindederm) Klein, vingeragtige uitgroeisel van die sekum.

apteek (pharmacy) Winkel waar medisyne aangemaak word en te koop aangebied word saam met ander medikasie.

apteker (chemist, pharmacist) (farmaseut) Iemand wat opgelei is om geneesmiddels voor te berei en te verkoop.

aptekersparaffien Gesuiwerde paraffien vir inwendige gebruik.

Aq (Aq) <sien aqua>

aqua (aqua, Aq, H2O, water) (Aq, H2O, water) Kleurlose, reuklose vloeistof waarin byna alle stowwe oplos.

aqueductus Sylvii (aqueductus Sylvii) <sien ook Sylvius-spleet> Kanaal of gleuf in die midbrein wat die derde en vierde breinventrikels met mekaar verbind.

Ar (Ar) <sien argon> : 'n Chemiese simbool.

aragnoïed (arachnoid, arachnoid membrane) <sien ook dura mater; meninges; pia mater> (spinnerakvlies) Delikate, webagtige, middelste van die drie membraanomhulsels van die brein.

arbeid (work) Die oordrag van energie; wanneer 'n krag 'n weerstand oorkom en beweging plaasvind.

arbor vitae (arbor vitae) (lewensboom) 'n Boomvormige struktuur van die witstof in die serebellum.

area (area, region) (gebied, streek) 'n Gedeelte van die liggaam met min of meer afgebakende grense, bv. die gastriese streek.

areola (areola) Bruinerige ring - soos om die tepel.

areola (areola) Die deel van die iris wat die pupil omsluit - binnerand van die iris.

areola (areola) 'n Klein ruimtetjie in weefsel.

areolêr (areolar) M.b.t. 'n klein ruimtetjie.

areolêr (areolar) Met openinge of spasies.

areolêre bindweefsel (areolar connective tissue) <sien ook elastiese bindweefsel; veselagtige bindweefsel> (gaatweefsel, losmasige bindweefsel) Weefsel wat verskillende lae lossies bind, bv. die vel aan die onderliggende spiere.

arginien (arginine) 'n Essensiële aminosuur.

argon (argon, Ar) <sien ook atmosfeer 1ste inskrywing> (Ar) 'n Kleurlose, reuklose gas wat ongeveer 0,94% van die atmosfeer uitmaak.

aritmie (arhythmia, arrhythmia) <sien ook alloritmie; disritmie> Abnormale werking van die hart wat uitgeken word aan 'n gebrek aan, of versteurde ritme.

arm (arm) <sien ook antebrachium; brachium> Boonste ledemaat vanaf die skouer tot by die pols.

armholte (armpit) <sien aksilla>.

armpyp Hol been in 'n arm.

armslagaar (brachial artery) <sien bragiale arterie>.

Arnica (Arnica) ’n Geslag kruidgewasse van die familie Compositae. Dit verwys ook na ’n water – of alkoholaftreksel van valkruid, Arnica montana, wat vroeër baie as uitwendige middel aangewend is vir kneusplekke en verstuitings. Dit is ook in klein dosisse ingeneem as ’n hartversterkende middel.

arnika (arnica) Enige plant van die geslag Arnica (familie Compositae).Dit verwys ook na ’n water – of alkoholaftreksel van valkruid, Arnica montana, wat vroeër baie as uitwendige middel aangewend is vir kneusplekke en verstuitings. Dit is ook in klein dosisse ingeneem as ’n hartversterkende middel.

aromaties (aromatic) Gebruik vir koolwaterstofverbindings wat een of meer koolstofringe bevat.

aromaties (aromatic) T.o.v. 'n verbinding met 'n benseenring.

aromaterapie (aromatherapy) Massering van die liggaam waarby van 'n verskeidenheid aromatiese plantolies gebruik gemaak word.

arrector pili (arrector pili) Gladdespiervesels wat veroorsaak dat die hare regop, weg van die vel getrek word en sodoende "hoendervleis" vorm.

arseen (As) (arsenic, As) 'n Bros, deursigtige en gryskleurige medisinale en giftige element met metaal- en niemetaalagtige kenmerke.

artefak (artefact, artifact) Enige kunsmatige produk of verskynsel in teenstelling met die natuurlike.

arteria (arteria, A, a, artery) <mv arteriae/cf vena> (A, a, arterie, slagaar) 'n Spesifieke slagaar of bloedvat wat bloed vanaf die hart na die res van die liggaam vervoer.

arteria coeliaca (arteria coeliaca, coeliac artery) (ingewandslagaar, seliakarterie) Eerste slagaar wat 'n die diafragma uit die dorsale aorta loop en die oorsprong is van arterieë wat na die maag (arteria gastrica), milt (arteria lienialis) en lewer (arteria hepatica) loop.

arteriae (arteriae) <ekv arteria>.

arteria gastrica (arteria gastrica) Arterie wat na die maag gaan.

arteria hepatica (arteria hepatica) (lewerslagaar) Tak van die ingewandslagaar (arteria coeliaca) wat in die dorsale aorta ontstaan en die lewer van suurstofryke bloed voorsien).

arteria lienialis (arteria lienialis) Arterie wat na die milt gaan.

arterie (artery) <sien arteria>.

arterieel (arterial) M.b.t. 'n arterie.

arteriële bloed (arterial blood) <cf veneuse bloed> Suurstofryke bloed wat O2 na die weefsels vervoer - meestal bloed op pad weg van die hart.

arteriool (arteriole) <cf venule> (slagaartjie) 'n Klein arterie waarvan die distale punt uiteindelik die kapillêre netwerk vorm.

arteriosklerose (arteriosclerosis) 'n Algemene term wat verwys na verskeie toestande waar daar 'n verdikking, verharding en verlies van elastisiteit van die bloedvate voorkom.

arterioveneus (arteriovenous) M.b.t. beide arterieë en venas.

arteritis (arteritis) Inflammasie van 'n arterie.

Arthropoda (Arthropoda) Filum van die diereryk wat gelede aanhangsels besit; grootste groep diere in die diereryk wat spinnekoppe, insekte, bosluise en duisendpote insluit.

artikulasie (articulation, arthrosis, joint) (artrose, gewrig) Die plek waar twee of meer bene in die liggaam bymekaarkom en deur ligamente of kraakbeen met mekaar verbind word.

artikulasieoppervlak (articular surface) (gewrigsoppervlak) Oppervlak waar twee bene wat die gewrig uitmaak teen mekaar raak.

artikuleer (articulate) Plasing van twee bene teen mekaar in 'n gewrig.

artikulêr (articular) <sien ook interartikulêr> M.b.t. 'n gewrig.

artritis Gewrigsontsteking waardeur verskillende vormings op die kraakbeen ontstaan wat die gewrigte laat verskuif en tot misvorming lei.

artropode (arthropods) <sien geleedpotiges>.

artrose (arthrosis) <sien artikulasie>

artrose (arthrosis) Enige degeneratiewe siekte van die gewrig.

artroskopies (arthroscopically) Wat met behulp van 'n liggie op 'n gewrig uitgevoer word.

arts (doctor) Dokter, geneesheer.

artseny (medicine) Geneesmiddel.

artsenykunde <sien ook farmasie> Die kuns om geneesmiddels te berei.

As (As) <sien arseen> Chemiese simbool.

as (axis) Denkbeeldige reguit lyn - van kop tot tone - waarom 'n liggaam kan roteer.

aseksueel (asexual) (ongeslagtelik) 'n Organisme sonder voortplantingsorgane, bv die erdwurm.

aseksuele voortplanting (asexual reproduction) <sien ongeslagtelike voortplanting>.

asem (breath) Die lug wat in- en uitgeasem word.

asemhaling (breathing) <sien eksterne respirasie>.

asemhalingsentrum (respiratory centre) <sien respiratoriese sentrum>.

asemhalingsmeter <sien spirometer>

asemnood (respiratory distress) <sien dispnee>.

asemteug (breath) ’n Enkele intrek van lug in die longe.

asemtog (breath) Een inaseming.

asentries (acentric) <cf sentries> Nie sentraal nie; in die periferie.

asepsie Afwesigheid van siektekieme.

asepsis Afwesigheid van siektekieme.

asepties (aseptic, sterile) <sien ook antisepties/cf septies> (steriel) Vry van lewende patogene mikro-organismes.

asetabulum (acetabulum) (heuppotjie) Gewrigskom van die bekken waarin die kop van die femur pas.

asetiel (acetyl) Die monovalente radikaal CH3CO.

asetielasynsuur (acetoacetic acid) (asetoasynsuur) 'n Kleurlose, olierige verbinding wat in die liggaam gevorm word as tussenproduk in die metabolisme van lipiede en piruvate.

asetielcholien (acetylcholine, ACh) (ACh) Organiese stof wat by die aksoneindpunt van cholinergiese neurone afgeskei word om sodoende impulse oor die sinaps te vervoer.

asetielkoënsiem-A (acetyl coenzyme A) 'n Molekule wat tydens verskeie metaboliese prosesse gevorm word; kritiese tussenproduk in ana=EBrobiese glikolise en die Krebs-siklus.

asetileen (acetylene) <sien etyn>.

asetoasynsuur (acetoacetic acid) <sien asetielasynsuur>.

asetonemie (acetonaemia) <sien ketonemie>.

asetoon (acetone) Kleurlose, vlugtige vloeistof wat in klein hoeveelhede in normale urien en in groter hoeveelhede in die urien van diabetikers voorkom; hoogs vlambare verbinding wat as oplosmiddel vir o.a. vette en harse gebruik word.

asfiksiasie (asphyxiation) <sien asfiksie>

asfiksie (asphyxia, asphyxiation) (asfiksiasie) Verstikking of versmoring.

asfiksie (asphyxia, asphyxiation) <sien ook anoksie; apnee> (asfiksiasie) Bewussynsverlies weens gebrekkige suurstoftoevoer na die brein.

asiditeit (acidity) <cf alkaliniteit> (suurgehalte, suurheid) Konsentrasie van waterstofione in oplossing.

asidofiel (acidophil) 'n Organisme wat in 'n suur medium aard.

asidofiel (acidophil, oxyphil) <sien ook eosinofiel> (oksifiel) Gebruik t.o.v. weefsels met 'n besondere affiniteit vir suurkleurstowwe; kan maklik met suurkleurstowwe gekleur word.

asidose (acidosis) <cf alkalose> 'n Toestand waar die pH van liggaamsvloeistowwe laer as normaal is - agv 'n ophoping van suur of verlies van basis in die liggaam.

asiklies (acyclic) <sien ook alifaties 2de inskrywing/cf siklies> Sonder 'n siklus of ring.

asimmetries (asymmetrical) <sien ook bilateraal simmetries/cf simmetries> Oneweredige verdeling sodat die verskillende dele nie dieselfde lyk nie.

asimmetries (asymmetrical) <sien ook bilateraal simmetries/cf simmetries> Strukture of organe wat nie in twee eenderse helftes verdeel kan word deur dit in enige vlak te sny nie.

asimptomaties (asymptomatic) Sonder simptome.

asinus (acinus) Een van die klein terminale sakkies in 'n long of veelsellige klier.

askorbiensuur (ascorbic acid, vitamin C) (vitamien C) Een van die wateroplosbare vitamiene aanwesig in vars groente en vrugte <'n tekort veroorsaak skeurbuik>.

askorbinesuur (ascorbic acid, vitamin C) (vitamien C) Een van die wateroplosbare vitamiene aanwesig in vars groente en vrugte <'n tekort veroorsaak skeurbuik>.

asma (asthma) 'n Toestand waar die longpypies (brongioli) saamtrek sodat asemhaling bemoeilik word en 'n benoude gevoel ontstaan; gebrekkige uitsetting en inkrimping (ventilasie) van die longe weens kontraksie van die gladdespier van die terminale brongioli.

asmaties (asthmatic) Kenmerkend tot asma.

asotemie (azotaemia) 'n Oormaat stikstofbevattende afvalprodukte, bv ureum in die bloed.

asoturia (azoturia) 'n Toename in stikstofinhoud, veral ureum, in die urien.

asoturie (azoturia) ’n Siekte waarby ’n oormaat van stikstofverbindinge in die urien afgeskei word.

asperine (asperine) Geneesmiddel teen hoofpyn, verkoue en ander siektes.

aspirasie (aspiration) (opsuiging) Onttrekking van vloeistof of gas uit 'n holte deur suiging.

aspirasie (aspiration) <sien inspirasie>.

aspirator (aspirator) <sien ook inspirator> (suigapparaat) Apparaat vir die onttrekking van vloeistof of gas uit 'n holte deur suiging.

aspireer (aspirate) (opsuig) Handeling van op- of insuig.

asplenie (asplenia) Aangebore afwesigheid van die milt.

assimilasie (assimilation) (assimilering) Ombouing van grondstowwe tot verbindings wat deel uitmaak van, of 'n funksie vervul in lewende organismes.

assimilasie (assimilation) (assimilering) Die aksie om 'n geabsorbeerde voedingstof te verander in 'n vorm wat chemies verskil van die oorspronklike wat ingekom het.

assimilering (assimilation) <sien assimilasie>

asskelet (axial skeleton) <sien aksiale skelet>

assosiasie (association) Aaneensluiting; verbinding

assosiasie (association) Die koördinering of kombinasie van funksies, gedagtes of dinge.

assosiasiesentra (association centres) Areas in die serebrale korteks waar verskillende gewaarwordinge geïntegreer word.

assosiasievesels (association fibres) Vesels of bane wat bepaalde areas in dieselfde serebrale hemisfeer met mekaar verbind.

asstandig (axial) <sien aksiaal>.

astigmatisme (astigmatism) 'n Toestand waar 'n versteurde beeld gevorm word a.g.v. 'n onreëlmatige kromming van die kornea en lens.

astroblast (astroblast) Primitiewe gliasel wat tot 'n astrosiet ontwikkel.

astrosiet (astrocyte, macroglia) <sien ook neuroglia> (makroglia) 'n Tipe gliasel wat die funksie het om neurone aan bloedvate te verbind; 'n stervormige gliasel gekenmerk deur 'n klein selliggaam met baie lang, dun uitsteeksels.

ataksie (ataxy) Verlies van spierkoördinasie.

atelenkefalie (atelencephalia) (atelensefalie) Aangebore gebrekkige ontwikkeling van die brein.

atelensefalie (atelencephalia) <sien atelenkefalie>.

aterosklerose (atherosclerosis) - Die toestand van are wat verhard het as gevolg van die opbou van plaak.

ATHV (sien <Aandagtekort-hiperaktiwiteitsversteuring>)

atipies (atypical) <sien aberrant>.

atlas (atlas) (draerwerwel) Eerste servikale werwel, nekwerwel, waarop die kop rus en waarmee knikbewegings moontlik gemaak word.

atleetvoet (athlete's foot) - Vel wat skurf en seer raak, blasies vorm en afdop - 'n soort fungusinfeksie.

atmosfeer (atmosphere, air) (lug) Die gas rondom ons - samestelling by seevlak is 78,1% stikstof, 20,9% suurstof, 0,94% argon en 0,03% koolstofdioksied; daar is ook klein hoeveelhede ander gasse soos helium, neon, kripton, xenon en radon, sowel as wisselende hoeveelhede waterdamp.

atmosfeer (atmosphere) Die druk van die dampkring, as eenheid gebruik om die druk van gasse, soos stoom, te meet - vroeër uitgedruk in mm Hg, tans in pascal.

atmosferiese druk (atmospheric pressure) (lugdruk) Druk wat deur die gewig van lug uitgeoefen word - word gemeet in pascal of mm Hg.

atoksies (atoxic) <sien ook antitoksies/cf toksies> Nie giftig nie.

atonie (atony) Verslapping van die liggaam.

atonisiteit (atonicity) <sien ook tonus/cf tonisiteit> Gebrek aan tonus.

atoom (atom) Kleinste deeltjie van 'n element wat nog die eienskappe van daardie element vertoon; besit 'n klein digte kern van hoë massa bestaande uit positief gelaaide protone en neutrale neutrone - saam nukleone genoem - wat omring is deur 'n ruimte waarbinne negatief gelaaide elektrone gevind word.

atoomgetal (atomic number, Z) <sien ook atoommassa; isotoop> (Z) Dui die aantal protone in die kern van die atoom, of die aantal elektrone wat rondom die kern beweeg, aan - alle isotope van 'n element het dieselfde atoomgetal, maar verskillende massagetalle.

atoommassa (atomic weight, mass number) <sien ook atoomgetal; isotoop> (massagetal) Word aangedui deur 'n getal wat naastenby gelyk is aan die aantal protone plus die aantal neutrone in die kern; massa van 'n atoom gebaseer op 'n skaal waarvolgens 'n atoom van die isotoop koolstof-12 'n massa van 12 het.

atopie (atopy) <sien ook allergie; anafilakse> Natuurlike of oorgeërfde oorgevoeligheid vir sekere stowwe.

ATP (ATP) <sien adenosientrifosfaat>

ATPase (ATPase) <sien adenosientrifosfatase>

atresie (atresia) Aangebore geslotenheid van 'n opening of kanaal.

atria (atria) <ekv atrium>

atriaal (atrial) M.b.t. 'n atrium.

atrioventrikulêr (atrioventricular, AV) (AV) M.b.t. die atria (voorhartkamers) en ventrikels (hartkamers).

atrioventrikulêre bondel (atrioventricular bundle) <sien His-bondel>.

atrioventrikulêre klep (atrioventricular valve) <sien ook bikuspidale klep; trikuspidale klep> Klep tussen die atrium en ventrikel van die hart wat verhoed dat bloed terugvloei na die atrium.

atrioventrikulêre knoop (atrioventricular node, AV node) <sien ook sinoatriale knoop> (AV-knoop) Gespesialiseerde hartspiervesels wat in die regteratrium aan die bopunt van die atrioventrikulêre bondel geleë is en impulse vanaf die SA-knoop ontvang en na die atrioventrikulêre bondel stuur.

atrioventrikulêre ritme (atrioventricular rhythm, nodal rhythm) (nodale ritme) Hartritme wat sy oorsprong het in die atrioventrikulêre knoop.

atrium (atrium) <mv atria / sien ook ventrikel> (voorhartkamer) Een van die twee voorhartkamers wat bloed vanaf are ontvang.

atrofie (atrophy) Verkleining en verskrompeling of wegkwyning van selle en weefsels of organe agv versteuring van hul voeding of ontwikkeling.

atrofieer (atrophy) Wegkwyn deur onvoldoende voeding.

atrofies (atrophic) M.b.t. of aangetas deur atrofie.

Au (Au) <sien goud> (chemiese simbool)

Auerbach-pleksus (Auerbach's plexus) 'n Senuvlegsel geleë tussen die longitudinale spierlae en kringspierlae van die maag en derms.

AV (AV) <sien atrioventrikulêr>

avitaminose (avitaminosis) Siekte agv 'n gebrek aan sekere vitamiene.

AV-bondel (AV bundle) <sien His-bondel>

AV-knoop (AV node) <sien atrioventrikulêre knoop>

Avogadro-wet (Avogadro's law) <sien wet van Avogrado>

axis (axis) <sien aksis>

2 comments :

  1. Anonymous31/3/14 14:19

    ambeie , wie het rad asb , wat kan ek gebruik , die goed hel my op , ek het al als geprobeer en geen ding werk ,ek meen Boerseraad , asb erens ons Ouermense behoort raad te he eks 56 asb

    ReplyDelete
    Replies
    1. Anonymous8/5/14 13:55

      In erge gevalle moet aambeie eerder verwyder word deur 'n klein operasie.

      Delete