Soek op hierdie werf

Gebruik die alfabetiese gids om te soek vir mediese inligting of tradisionele boererate.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Z Medisinale gebruike van kruie Kruiegids


Mediese woordeboek en gids: E

Afrikaans - English Medical Dictionary / Afrikaanse mediese woordelys en gids vir die gesondheidswetenskappe - Slaan 'n siekte / aandoening / kwaal / gesondheidskwessie na en klik op die skakel vir meer inligting.

(Ons is tans nog besig met die kodering van die gids - dit brei stelselmatig uit.)

EARS (SARS) (Ears, ears) Ernstige akute respatoriese sindroom.

Eberth-lyne (Eberth lines) Die duidelike transversale tussenskot of skyf wat gevorm word waar twee hartspierselle se punte bymekaarkom.

ebolavirus (Ebola virus) 'n Virus afkomstig uit tropiese Afrika wat hewige koors en kwaai interne bloeding veroorsaak en gewoonlik noodlottig is.

edeem (oedema) Die swelling a.g.v. ophoping van vog in die weefsels.

edelgas (inert gas) Die gas wat heeltemal onreaktief is aangesien die buitenste energievlak met elektrone gevul is, bv helium.

EEG (EEG) <sien elektro-enkefalogram>

eelt (callosity) <sien kallus>

eenheid (unit) ’n Enkele duidelik onderskeibare voorwerp of deel daarvan.

eenheid (unit) Verwysingstandaard.

eenkernig (mononuclear) <sien monokulêr>

eenlagige epiteel (simple epithelium) <sien eenvoudige epiteel>

eensellig (unicellular) <cf meersellig> Organisme wat net uit een enkele sel bestaan.

eenslagtig (unisexual) Besit slegs organe en kenmerke van een geslag.

eenvormig (homogeneous) <sien homogeen>

eenvoudige epiteel (simple epithelium) (eenlagige epiteel) Bestaan uit een laag selle.

eenvoudige fraktuur (simple fracture) <cf gekompliseerde fraktuur> Fraktuur sonder dat omliggende weefsel beskadig is.

eerstehulp, (first aid) <sien noodhulp>

eetsel (phagocyte) <sien fagosiet>

eetversteuring (eating disorder) ’n Toestand waar iemand, as gevolg van ’n sielkundige probleem, heeltemal te veel of te min eet – byvoorbeeld anoreksie en bulimie.

effektor (effector) ’n Spier, klier of ander orgaan wat op senuweeprikkels reageer en dit omsit in ’n motoriese aksie.

efferent (efferent, deferent) <cf afferent> (wegvoerend) Wat wegvoer vanaf ’n spesifieke verwysingspunt.

efferente neuron (efferent neuron, motor neuron) <cf afferente neuron> (motoriese neuron, motorneuron) Vervoer impulse vanaf die brein en rugmurg na die effektor - spier of klier.

egestie egest <cf ingestie> Alles wat ’n lewende organisme van ontslae raak, bv feses, braaksel of uitskeidings.

eggolalie ’n Siekteverskynsel waarby klanke en woorde van ander sinloos herhaal word.

eier (egg) <sien ovum>

eieralbumien (egg albumin) Albumien in die wit van die eier.

eiergeel (yolk) <sien dooier>

eierkiem (ovigerm) Die sel wat tot ’n ovum ontwikkel of een voortbring.

eierleier (oviduct) <sien Fallopius-buis>

eiersel (egg cell) <sien ovum>

eierstok (ovary) <sien ovarium>

eierstokkanker (ovarian cancer) Kanker wat in die ovaria ontstaan.

einabeentjie (ouch bone) Die plekkie aan die agterkant van die elmboog wat baie gevoelig is.

eisel (egg cell) <sien ovum>

eiwit (albumin) <sien albumien>

ejakulasie (ejaculation) <sien ook emissie> Skielike uitskiet van spermbevattende seminale vloeistof vanuit die manlike uretra.

ejakuleer (ejaculate) Om skielik uit te skiet.

ekseem (eczema) <sien ook roos> Akute of chroniese inflammasie van die vel wat gekenmerk word deur die ontwikkeling van letsels op die vel.

ekshibisionisme (exhibitionism) Die drang om liggaamsdele, veral geslagsdele, te ontbloot.

eksogamie (exogamy) Bevrugting by protosoë deur die konjugasie van elemente wat nie afkomstig is van dieselfde sel nie.

eksogeen (exogenous, exogenic) <cf endogeen 1este inskrywing> Wat buitekant die sel of organisme ontstaan.

eksogeen (exogenous, exogenic) <cf endogeen 2de inskrywing> Te wyte aan uitwendige oorsake.

eksostose (exostosis) (beenuitgroeisel) ’n Abnormale, goedaardige uitgroeisel op die beenoppervlak.

eksperiment (experiment) (proef) Spesiale waarnemings of toetse wat gedoen word om iets te bevestig of te weerlê.

ekspirasie (expiration) Dood.

ekspirasie (expiration, exhalation) <sien ook respirasie 2de inskrywing/cf inspirasie> (uitaseming) Handeling om lug uit die longe te blaas.

ekspiratories (expiratory) M.b.t. ekspirasie of asemhaling.

ekspireer (expire) Om uit te asem.

ekspireer (expire) Sterf.

eksplanteer Lewende weefsel uit sy natuurlike plek verwyder om in ’n kunsmatige medium te groei.

eksponensieel (exponential) Verandering in funksie volgens die mag van getalle, bv kwadraat, derde mag, eerder as numeries, twee maal, drie maal ens.

ekspressiwiteit (expressivity) Graad waarin ’n dominante faktor by heterosigote tot uiting kom.

ekstensie (extension) Die strekking of reguit maak van ’n gebuigde gewrig; rekking aan ’n gebreekte of verstuite ledemaat daarom tot die normale posisie te herstel.

ekstensor (extensor) <cf fleksor> (strekspier) Die spier wat ’n liggaamsdeel of ledemaat verleng of laat strek, bv. die triseps.

ekstern (external) <cf intern 1ste inskrywing> (buite, uitwendig) Wat buite geleë is of buite plaasvind; aan die buitekant.

ekstern (external) <cf intern 2e inskrywing> (buite) Weg van die middellyn.

eksterne respirasie (external respiration, breathing) <cf interne respirasie> (asemhaling, uitwendige respirasie) Gaswisseling tussen die organisme en die omgewing, maw tussen die longe en die bloed.

ekstra-uterien (buitebaarmoederlik) Buite die baarmoeder.

ekstrak (extract) Die preparaat wat gemaak word deur die uittreksel te konsentreer.

ekstra-uterien (extra-uterine) Buite die baarmoeder.

ektopie (ectopia) Abnormale ligging of verplasing van ’n orgaan.

ektopies (ectopic) <cf entopies> In ’n abnormale posisie.

ektopiese swangerskap (ectopic pregnancy) - ’n Swangerskap wat buite die uterus ontwikkel.

ektoplasma (ectoplasm, exoplasm) <cf endoplasma> (eksoplasma) Die helder, jellieagtige, buitenste gedeelte van die protoplasma; buitenste sitoplasmalaag.

ekwilibrium (equilibrium) <sien balans 2de inskrywing>

ekwilibrium (balance, equilibrium) <sien ook gebalanseerd 2de inskrywing> (balans, ewewig) ’n Toestand waarin geen spontane verandering kan plaasvind nie.

elefantiase (elephantiasis) Siekte gekenmerk deur geweldige opswelling van sekere liggaamsdele.

elektro-enkefalogram (electroencephalogram, EEG) (elektro-ensefalogram, EEG) Grafiese registrasie van elektriese strome wat tydens aktiwiteit in die breinkorteks ontwikkel.

elektro-ensefalogram (electroencephalogram, EEG) <sien elektro-enkefalogram>

elektroënkefalogram (electroencephalogram, EEG) <sien elektro-enkefalogram>

elektroënsefalogram (electroencephalogram, EEG) <sien elektro-enkefalogram>

elektrokardiograaf (electrocardiograph) Toestel wat elektriese veranderinge geassosieer met die aktiwiteit van die hart registreer.

elektrokardiogram (electrocardiogram, ECG) <sien ook kardiogram; P-golf; PR-segment; Q-golf; QRS-kompleks; R-golf; T-golf; U-golf> (EKG) Grafiese rekord van die veranderinge in elektriese potensiaal wat met die kontraksie van hartspiere gepaardgaan.

elektrokonvulsieterapie (EKT) Indusering van konvulsies en bewussynsverlies by veral pasiënte wat aan major depressie ly deur kort laespanningwisselstroompulse te stuur deur elektrodes geheg aan die sykante van die voorkop.

elektrokusie (electrocution) Dood deur elektriese skok.

elektroliet (electrolyte) Enige stof wat in ’n vloeistof <water> dissosieer in positiewe en negatiewe ione, waardeur die oplossing die vermoë verkry om ’n elektriese stroom te gelei.

elektrolise (electrolysis) Afbreking van chemiese stowwe, of sekere liggaamsweefsels, deur ’n elektriese stroom daardeur te stuur.

elektroliseer (electrolyze) Elektrolise laat plaasvind.

elektrolities (electrolytically) Met betrekking tot elektrolisie of ’n elektroliet.

elektron (electron) <sien ook neutron; proton> ’n Klein, negatief gelaaide deeltjie wat om die kern van die atoom beweeg.

elektronemikroskoop (electron microscope) <sien ook aftaselektronmikroskoop; transmissie-elektronmikroskoop; elektronmikroskoop> Tipe mikroskoop wat in plaas van lig, elektrone in ’n ontladingsbuis vir die beeldvorming gebruik en gevolglik deeltjies selfs tot op 0,1 nm kan waarneem.

elektronies (electronic) M.b.t. elektrone.

elektronmikroskoop (electron microscope) <sien ook aftaselektronmikroskoop; transmissie-elektronmikroskoop; elektronemikroskoop> Tipe mikroskoop wat in plaas van lig, elektrone in ’n ontladingsbuis vir die beeldvorming gebruik en gevolglik deeltjies selfs tot op 0,1 nm kan waarneem.

elektrostaties (electrostatic) M.b.t. statiese elektrisiteit.

elektroterapie (electrotherapy) Die toepassing van elektrisiteit in geneeskunde.

element (element) Suiwer materie wat nie deur chemiese metodes na eenvoudiger eenhede afgebreek kan word nie.

element (element) Toestel waarin hitte deur elektrisiteit ontwikkel.

elementêr (elementary) <sien fundamenteel 3de inskrywing>.

elevasie (elevation) Om op te lig.

elevasie (elevation) Verhewendheid.

elimineer (eliminate) (uitskakel) Om te verwyder, bv. afvalprodukte vanuit die liggaam; uitskei.

elmboog (elbow) Buitenste kromming van die gewrig tussen die bo- en die voorarm.

elmboogbeentjie (skokbeentjie; einabeentjie; gonnabeentjie; gottabeentjie) Die knobbel aan die agterkant van die elmboog wat ’n baie sensitiewe senuwee bevat wat ’n skietpyn veroorsaak as daarteen gestamp word.

embolie (embolism) (propvorming) Die verstopping van ’n bloedvat/slagaar deur ’n embolus.

embolus (embolus) ’n Klont/prop wat deur die bloedstroom meegevoer word en in ’n bloedvat vassteek.

embrio (embryo) <sien ook fetus> Die vroeë stadium van ontwikkeling van ’n lewende organisme – by die mens verwys dit na die eerste twee maande van ontwikkeling.

embriologie (embryology) Die deel van die biologie wat handel oor die ontwikkeling van die embrio.

embrioloog (embryologist) Deskundige op die gebied van embriologie.

embrionaal (embryonal, embryonic) (embrionies, embrionêr) M.b.t. die embrio.

embrionêr (embryonic) <sien embrionaal>

embrionies (embryonic) <sien embrionaal>

emetikum (emetic) <sien braakmiddel>

emfiseem (emphysema) ’n Chroniese toestand wat gekenmerk word deur ’n verlies van longelastisiteit, kollaps van die terminale brongioli en produksie van dik, taai mukus (slym).

emissie (emission) Uitstraling van lig- of hittegolwe.

emissie (emission) <sien ook ejakulasie> ’n Uitskeiding, veral ’n onwillekeurige uitskeiding van semen tydens slaap.

emosie, (emotion) (gemoedstoestand) Die affektiewe deel van die bewussyn.

emosioneel (emotional) Ontvanklik vir gemoedsaandoenings; wat emosie openbaar

empiries (empiric, empirical) Gebaseer op werklike ondervinding, sonder enige wetenskaplike grondslag.

emulgeer (emulsify) <sien emulsifiseer>

emulsie (emulsion) <sien ook dispersie 2de inskrywing> (skudmengsel) Verbinding van water met olieagtige stowwe; suspensie van ’n vloeistof wat in ’n ander vloeistof versprei is in die vorm van mikroskopies klein druppeltjies.

emulsifiseer (emulsify) (emulgeer) ’n Emulsie vorm.

enartrose (enarthrosis, ball-and-socket joint, socket joint) (bal-en-potjie-gewrig, koeëlgewrig) Gewrig wat beweging in alle rigtings toelaat, bv die heupgewrig.

endelderm (rectum) <sien rektum>

endemie (epidemic) ’n Siekte wat in ’n bepaalde gebied voorkom.

endemies (endemic) Wat deel is van, of gebonde is aan, ’n streek.

endermologie (endermologie) ’n Masseermetode van Franse oorsprong waarin ’n toestel ritmies oor die lyf beweeg word om die velgehalte te verbeter en die figuur fermer te laat vertoon deur selluliet te verminder.

endogeen (endogenously) Wat uit die liggaam self voortkom; met inwendige oorsake.

endogenie Groei van binne af.

endokardium (endocardium) Die vlies wat die binnevoering van die hart uitmaak.

endokrien (endocrine) Met inwendige afskeiding.

endokriene klier (endocrine gland, ductless gland) <sien ook ekkriene klier/cf eksokriene klier> (buislose klier) ’n Klier wat nie ’n buis het nie en sy sekreet (hormone) direk in die bloed of liggaamsvloeistof vrystel.

endokrinologie (endocrinology) Die afdeling van die fisiologie wat verband hou met die studie van die endokriene kliere en hulle afskeidings, die hormone.

endometriose (endometriosis) 'n Toestand waartydens selle, soortgelyk aan die waarmee die baarmoeder uitgevoer is, hulle elders in die liggaam van die pasiënt vestig.

endoskelet (endoskeleton) <cf eksoskelet> (binneskelet) Inwendige geraamte bestaande uit been en kraakbeen.

endoskoop (endoscope) ’n Toestel om inwendige holtes van die liggaam te ondersoek.

endoskopies (endoscopies) Met of wat betref ’n endoskoop.

enema (enema) Die inspuitiing van ’n vloeistof in die endelderm/dermkanaal, veral om ontlasting te bevorder. Dit kan ook verwys na die toestel waarmee dit uitgevoer word.

engtevrees (claustrophobia) (kloustrofobie) ’n Vrees vir klein ruimtes.

enkefalies (encephalic) - Met betrekking tot die brein.

enkefalitis (encephalitis) (ensefalitis, harsingontsteking) Die ontsteking van die harsings as gevolg van ’n infeksie of as ’n komplikasie van ’n ander siekte.

enkefalon (encephalon, brain) (brein, harsings) - Die gedeelte van die sentrale senuweestelsel wat in die kranium geleë is en uit serebrum, serebellum, pons en medulla bestaan.

enkel (ankle) Gewrig tussen die voet en die been.

enkelbeen (tarsal bone) (voetwortelbeen) Een van die sewe beentjjies van die enkel.

enoftalmie ’n Abnormaal weggesonke oog.

ensefal- (encephal-) <sien enkefal->

ensefalitis <sien enkefalitis>

ensefalitus <sien ook enkefalitis, harsingontsteking> Breinontsteking wat normaalweg veroorsaak word deur 'n virusinfeksie.

ensiem (enzyme) ’n Organiese katalisator wat die tempo van ’n chemiese reaksie verander sonder om self te verander.

ent (inoculate) <sien vaksineer>

enterektomie Die chirurgiese verwydering van ’n deel van die ingewande.

enteritis (enteritis) (dermontsteking) Ontsteking van die ingewande.

enteroseel (enterocoele) <sien abdominale holte>

enting (inoculation) <sien vaksinering>

entropie (entropy) Daardie deel van die energie wat in ’n sel gevorm word wat nie vir uitwendige arbeid beskikbaar is nie.

entstof (vaccine) <sien vaksien>

enurese (enuresis) <sien ook enuresis> (bednatmaak) Onwillekeurige blaaslediging/urinering.

enuresis (enuresis) <sien ook enurese> (bednatmaak) Onwillekeurige blaaslediging/urinering.

epidemie (epidemic) Gebruik tov aansteeklike siektes wat binne ’n kort rukkie oor ’n wye gebied versprei, of wat groot getalle mense of diere gelyktydig aantas.

epidemies (epidemic) Gebruik tov aansteeklike siektes wat binne ’n kort rukkie oor ’n wye gebied versprei, of wat groot getalle mense of diere gelyktydig aantas.

epidemiologie (epidemiology) Al die faktore wat die aan- of afwesigheid van ’n siekte of sy oorsaak bepaal.

epidermies (epidermic) Met betrekking op die epidermis.

epidermis (epidermis) <sien ook dermis> (opperhuid) Die buitenste epiteellaag van die vel - bevat geen bloedvate nie.

epididimus (epididymis) (bytestis) Lang, gekronkelde buisie wat bo, aan die agterkant van die testis geleë is en waar sperme tydelik gestoor word, totdat dit na die vas deferens vervoer word.

epiduraal (epidural) Geleë op of oor die dura mater.

epiglottis (keelklep, strotklep) Die klep wat tydens die slukproses die lugpyp afsluit.

epikardium (epicardium) (hartsakvoering) Die buitenste laag van die hartwand wat die miokardium omsluit- dit is ’n seeuse membraan wat die binneste laag van die sereuse perikardium vorm.

epilepsie (epilepsy) (vallende siekte) ’n Kliniese toestand wat gekenmerk word deur 'n skielike disritmie van die brein, en wat gepaard gaan met bewussynsverlies en gelokaliseerde of algemene konvulsies.

epilepties (epileptic) <m.b.t. epilepsie>

epileptikus (epileptic) Iemand wat aan epilepsie ly.

epiteel (epithelium) <sien ook endoteel> (dekweefsel) Weefsel wat die oppervlak van die liggaam bedek en alle inwendige gange en ruimtes van die liggaam uitvoer - bv. eenvoudige epiteel, kubusepiteel, meerlagige epiteel, oorgangsepiteel, plaveiselepiteel, silinderepiteel en wimperepiteel.

epitoop (epitope, antigen determinant, antigenic determinant) (antigeenbepaler, antigeendeterminant) 'n Spesiale punt op die oppervlak van 'n antigeen waar 'n antiliggaam bind; groep aminosure op die antigeenoppervlak wat die aktiewe bindplek bepaal.

epsomsout (Epsom salts) <sien magnesiumsulfaat>.

ER (ER) <sien endoplasmiese retikulum>

erbium ’n Sagte silweragtige, metaalagtige element wat natuurlik in sommige minerale voorkom.

ereksie (erection) Kom byvoorbeeld by die penis voor wat styf word en regop staan as dit met bloed gevul word.

erektiel (erectile) In staat om ereksie te ondergaan.

erektiele disfunksie (impotence) <sien impotensie>

ergotisme ’n Ernstige vergiftiging veroorsaak deur die eet van ’n graan besmet met ergot of die verkeerde gebruik van medikasie wat ergot bevat.

ergotswam ’n Swam wat graansoorte besmet in die lente met ’n soet, klewerige vloeistof.

erisipelas (erysipelas) <sien ook belroos en wondroos> 'n Kwaai velontsteking.

eritrosiet (erythrocyte, red blood corpuscle, red blood cell, RBC) <sien ook leukosiet; trombosiet> (rooibloedliggaampie, rooibloedsel, RBS) ’n Klein, kernlose, bikonkawe skyfie wat in die bloedplasma dryf - besit hemoglobien wat die suurstofdraer is.


ernstige gekombineerde immuniteitsgebreke (severe combined immunodeficiency; SCID) Dit ontstaan weens defektiewe gene betrokke in die ontwikkeling van selle wat infeksie bekamp.

ertappel (potato) <sien aartappel>

erupsie (éruption) Die uitbreek van ’n veluitslag.

eskar (eschar) Droë afskotweefsel, debris, wat gevorm word in brandwonde, bevriesing of met die inwerking van bytstowwe.

esofagus (esophagus, oesophagus, gullet) <sien ook sluk n. 1ste inskrywing> (oesofagus, slukderm) Buisvormige gedeelte van die spysverteringskanaal wat vanaf die farinks tot die maag strek.

essensiële aminosuur (essential amino acid) 'n Aminosuur wat benodig word vir proteïensintese in die liggaam, maar nie self deur die liggaam vervaardig kan word nie, en dus deur die dieet ingeneem moet word.

estrogeen (estrogen, oestrogen) <cf androgeen 1ste inskrywing> (oestrogeen) Vroulike geslagshormone.

estrogeen (estrogen, oestrogen) <cf androgeen 2de inskrywing> (oestrogeen) Enige stof wat verantwoordelik is vir die ontwikkeling, instandhouding of funksionering van vroulike geslagskenmerke.
etaan (ethane, C2H6) <sien ook dimetiel> (C2H6) Versadigde koolwaterstof wat kleurloos en reukloos is en 'n plofbare mengsel met lug vorm.

etanol (ethanol, C2H5OH, ethyl alcohol) <sien ook alkohol> (C2H5OH, etielalkohol) Gewone alkohol wat gevorm word deur suikerfermentasie.

eteen (ethene, C2H4, ethylene) (C2H4, etileen) 'n Onversadigde koolwaterstof wat aan die alkane behoort.

eter (ether) ’n Organiese verbinding.

eter (ether, diethyl ether) (diëtieleter) ’n Vlugtige, lig ontvlambare vloeistof wat as verdowingsmiddel gebruik word.

etiel (ethyl, C2H5-) (C2H5-) Monovalente radikaal.

etiologie (etiology) (oorsaakleer) Die wetenskap van oorsake, veral die ondersoek na die oorsake van ’n siekte.

etter (pus, ichor) ’n Stof afgeskei deur ’n verswering wat uit selle, bakterieë en afgebreekte weefsel bestaan.

ettersak (cyst) <sien sist>

etyn (ethyne, acetylene, C2H2) (asetileen, C2H2) 'n Onversadigde koolwaterstof wat aan die alkyne behoort.

euforie (euphoria) ’n Oordrewe of abnormale sensasie van fisiese en geestelike welsyn wat nie op die waarheid of realiteit gegrond is nie - gewoonlik a.g.v. organiese of geestelike wanbalans, of a.g.v. verdowingsmiddels.

euforie (euphoria) (welsynsgevoel) : euphoria Gevoel van welbehae of gelukkige selftevredenheid.

eukaïen ’n Kristallyne stof wat in die geneeskunde as ’n plaaslike verdowingsmiddel aangewend word.

euritmie Verwys na die reëlmatigheid in die hart- en polsslag.

euritermies (eurythermic) Dit verwys na bakterieë wat kan leef en groei in ’n omgewing met ’n wye verskeidenheid temperature.

eutanasie (euthanasia) (genadedood) Pynlose dood wat kunsmatig bewerkstellig is uit meegevoel vir ’n lyer aan ’n ongeneeslike siekte.

evakuasie (evacuation) (ontruiming) Die handeling van lediging; verwydering van die inhoud van ’n holte, bv. die lediging van die ingewande.

No comments :

Post a Comment